Umowa na okres próbny służy sprawdzeniu kwalifikacji pracownika i dopasowania do stanowiska. Może trwać maksymalnie 3 miesiące, a jej długość trzeba powiązać z planowanym czasem kolejnego zatrudnienia. Dokument należy zawrzeć na piśmie przed dopuszczeniem pracownika do pracy.
Czym jest umowa na okres próbny?
Umowa o pracę na okres próbny jest odrębnym rodzajem umowy o pracę. Jej celem jest sprawdzenie kwalifikacji pracownika oraz warunków wykonywania określonej pracy. Po zakończeniu próby strony mogą zawrzeć umowę na czas określony albo nieokreślony, ale nie mają obowiązku kontynuowania współpracy.
Okres próbny nie jest obowiązkowy. Pracodawca i pracownik mogą od razu podpisać umowę na czas określony lub nieokreślony. Jeżeli jednak wybiorą umowę próbną, musi ona odpowiadać wymogom Kodeksu pracy, w tym limitom dotyczącym jej długości.
Nowe zasady wiążą długość okresu próbnego z przewidywanym czasem dalszego zatrudnienia. Nie oznacza to gwarancji podpisania kolejnej umowy. Wymaga jednak, aby pracodawca już przy zawieraniu umowy próbnej określił planowany czas przyszłej współpracy, jeżeli zamierza po próbie zawrzeć umowę na czas określony.
Jak dobrać długość okresu próbnego?
Maksymalny okres próbny wynosi 3 miesiące. Limit zależy od planowanego czasu trwania kolejnej umowy o pracę:
| Planowany czas dalszego zatrudnienia | Maksymalny okres próbny |
|---|---|
| Krócej niż 6 miesięcy | Do 1 miesiąca |
| Od 6 do 12 miesięcy | Do 2 miesięcy |
| Dłużej niż 12 miesięcy albo umowa na czas nieokreślony | Do 3 miesięcy |
W dwóch pierwszych przypadkach strony mogą przewidzieć jednokrotne wydłużenie okresu próbnego o maksymalnie 1 miesiąc, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy. Osobno można zastrzec przedłużenie okresu próbnego o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika. Taki zapis powinien znaleźć się w umowie.
Co musi zawierać umowa na okres próbny?
Wzór umowy jest tylko punktem wyjścia. Nie daje automatycznie zgodności z prawem, ponieważ dokument trzeba dopasować do stanowiska, wymiaru czasu pracy i planowanego zatrudnienia. W treści powinny znaleźć się co najmniej:
- Dane stron – nazwa i adres pracodawcy oraz dane pracownika.
- Miejsce i data zawarcia – informacje pozwalające ustalić, kiedy i gdzie podpisano dokument.
- Rodzaj umowy – wyraźne wskazanie, że jest to umowa o pracę na okres próbny.
- Rodzaj pracy – nazwa stanowiska albo opis powierzonych obowiązków.
- Miejsce wykonywania pracy – konkretny adres, obszar lub kilka miejsc, jeśli wynika to z charakteru pracy.
- Wymiar czasu pracy – na przykład pełny etat albo określona część etatu.
- Wynagrodzenie – jego wysokość, składniki i częstotliwość wypłaty.
- Daty zatrudnienia – dzień rozpoczęcia pracy oraz okres, na jaki zawarto umowę.
Umowa powinna zostać podpisana przed rozpoczęciem pracy. Pracownik zatrudniony na okres próbny korzysta z praw pracowniczych na zasadach określonych w przepisach, w tym z prawa do urlopu wypoczynkowego. Pracodawca musi także zadbać o wymagane badania profilaktyczne i szkolenie BHP.
Umowa na okres próbny – checklista treści
Przed podpisaniem dokumentu sprawdź, czy zawiera poniższe postanowienia:
- Oznaczenie stron – dane pracodawcy i pracownika są kompletne i aktualne.
- Określenie pracy – stanowisko oraz główne zadania odpowiadają rzeczywistym warunkom zatrudnienia.
- Miejsce pracy – zapis nie jest zbyt ogólny i odpowiada organizacji pracy.
- Wymiar czasu pracy i wynagrodzenie – wskazano etat, wysokość pensji oraz jej składniki.
- Planowana dalsza umowa – przy umowie próbnej krótszej niż 3 miesiące określono przewidywany czas kolejnego zatrudnienia, gdy jest to wymagane dla ustalenia limitu.
- Przedłużenie o nieobecność – dodano zapis pozwalający wydłużyć okres próbny o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności.
- Daty – wskazano dzień rozpoczęcia pracy i końcowy termin obowiązywania umowy.
Klauzula dotycząca nieobecności nie wydłuża umowy automatycznie w każdej sytuacji. Jej zastosowanie dotyczy czasu urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności i wymaga wcześniejszego ujęcia takiej możliwości w treści umowy. Wzór powinien więc zawierać precyzyjne postanowienie, a nie ogólne sformułowanie o dowolnym wydłużeniu zatrudnienia.
Przykładowa konstrukcja dokumentu może obejmować kolejno: oznaczenie stron, rodzaj umowy, stanowisko i miejsce pracy, wymiar etatu, wynagrodzenie, daty obowiązywania, zasady przedłużenia o usprawiedliwioną nieobecność, a następnie podpisy stron. Dodatkowe klauzule, na przykład dotyczące zakazu konkurencji, wymagają odrębnej oceny i nie powinny być bezrefleksyjnie kopiowane z ogólnego wzoru.
Okres wypowiedzenia umowy próbnej
Umowę na okres próbny można rozwiązać między innymi za porozumieniem stron, za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia albo z upływem czasu, na który ją zawarto. Okres wypowiedzenia zależy od długości umowy:
3 dni robocze – gdy okres próbny nie przekracza 2 tygodni.
1 tydzień – gdy okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie.
2 tygodnie – gdy umowę zawarto na 3 miesiące.
Przy wypowiedzeniu umowy próbnej pracodawca co do zasady nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia. Nadal musi jednak zachować formę wymaganą przez przepisy i respektować zakaz dyskryminacji oraz ochronę pracowników w przypadkach wskazanych w prawie.
Wzór umowy na okres próbny pomaga uporządkować dokument, ale nie zastępuje analizy konkretnej sytuacji. Przy nietypowym miejscu pracy, zmiennym wymiarze czasu pracy, planowanym zakazie konkurencji albo wątpliwościach dotyczących kolejnej umowy warto skonsultować treść z prawnikiem lub specjalistą prawa pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy prawa pracy mogą się zmieniać, dlatego przed wykorzystaniem wzoru należy sprawdzić aktualne brzmienie Kodeksu pracy lub skonsultować dokument ze specjalistą.
