Urlop tacierzyński jest płatny w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Nie jest to jednak odrębny rodzaj urlopu opisany w Kodeksie pracy. „Tacierzyński” to potoczna nazwa części urlopu macierzyńskiego, którą matka przekazuje ojcu po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu po porodzie.
Urlop tacierzyński a ojcowski – najważniejsze różnice
Ojciec może korzystać z kilku uprawnień związanych z narodzinami dziecka. Urlop tacierzyński zależy od decyzji matki o rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego. Urlop ojcowski jest natomiast samodzielnym prawem ojca i nie pomniejsza urlopu macierzyńskiego matki.
| Rodzaj urlopu | Wymiar | Płatność | Warunek konieczny |
|---|---|---|---|
| Urlop tacierzyński, czyli część macierzyńskiego | Do 6 tygodni przy jednym dziecku. Wymiar zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. | 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego | Matka musi wykorzystać co najmniej 14 tygodni urlopu i zrezygnować z pozostałej części na rzecz ojca. |
| Urlop ojcowski | 14 dni, jednorazowo albo w dwóch częściach po 7 dni | 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego | Ojciec składa własny wniosek. Z urlopu można skorzystać co do zasady do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. |
Przy jednym dziecku urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Jeżeli matka wykorzysta obowiązkowe 14 tygodni, ojciec może przejąć maksymalnie pozostałe 6 tygodni. Przy większej liczbie dzieci wymiar macierzyńskiego jest dłuższy, więc odpowiednio zwiększa się także możliwa część przejęta przez ojca.
Komu przysługuje część urlopu macierzyńskiego?
Z uprawnienia może skorzystać ojciec wychowujący dziecko, jeżeli matka po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni po porodzie rezygnuje z dalszego pobierania zasiłku macierzyńskiego. Ojciec przejmuje wtedy niewykorzystaną część urlopu i otrzymuje za ten okres zasiłek macierzyński.
Urlop tacierzyński wykorzystuje się jako pozostałą część urlopu macierzyńskiego, a nie jako niezależne dni wolne. Zwykle jest więc udzielany w sposób ciągły i zależy od okresu, z którego zrezygnowała matka. Podobne zasady mogą dotyczyć przyjęcia dziecka na wychowanie, przy czym terminy ustala się wtedy z uwzględnieniem przepisów dotyczących adopcji.
Jak złożyć wniosek?
Pracownik składa wniosek o udzielenie części urlopu macierzyńskiego u pracodawcy. Osoba prowadząca działalność gospodarczą albo podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu z innego tytułu składa wniosek o wypłatę zasiłku do ZUS, zgodnie z właściwą procedurą. Wniosek o urlop macierzyński powinien trafić do pracodawcy co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
Do dokumentów dotyczących przejęcia części urlopu macierzyńskiego zwykle dołącza się:
- wniosek ojca o udzielenie urlopu albo wypłatę zasiłku za wskazany okres
- oświadczenie matki o rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego lub zasiłku
- oświadczenie o okresie urlopu macierzyńskiego wykorzystanym przez matkę
- odpis albo kopię aktu urodzenia dziecka
Dokładny zestaw dokumentów może zależeć od tego, kto wypłaca zasiłek i na jakiej podstawie ojciec podlega ubezpieczeniu. Jeżeli pracodawca lub ZUS ma już dany dokument, jego ponowne składanie może nie być potrzebne.
Procedura wygląda następująco:
- Matka wykorzystuje co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie.
- Matka składa oświadczenie o rezygnacji z pozostałej części urlopu, wskazując datę zakończenia korzystania z uprawnienia.
- Ojciec składa u pracodawcy wniosek o przejęcie pozostałego okresu, co do zasady co najmniej 14 dni przed jego rozpoczęciem.
- Pracodawca lub ZUS weryfikuje dokumenty i wypłaca zasiłek macierzyński za okres przejętej części urlopu.
Jak oblicza się płatność?
Podstawę wymiaru zasiłku stanowi najczęściej przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Zasiłek za okres „tacierzyńskiego” wynosi 100% tak ustalonej podstawy.
Nie oznacza to automatycznie wypłaty kwoty równej pensji brutto z umowy. Wynagrodzenie brutto i podstawa zasiłku to różne wartości, a kwota wypłacona na konto zależy między innymi od zaliczki na podatek dochodowy oraz indywidualnych rozliczeń. Świadczenie może wypłacać bezpośrednio ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków.
Najkrócej: „tacierzyński” to przejęta przez ojca część macierzyńskiego, płatna w 100% podstawy wymiaru zasiłku. Nie należy utożsamiać go z 14-dniowym urlopem ojcowskim, który jest odrębnym uprawnieniem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie dokumentów i terminów dotyczących konkretnej sytuacji warto skontaktować się z działem kadr, ZUS lub prawnikiem.
