W przypadku umowy na czas określony i nieokreślony okres wypowiedzenia zależy od łącznego stażu pracy u danego pracodawcy. Wynosi 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc po osiągnięciu co najmniej 6 miesięcy stażu oraz 3 miesiące po przepracowaniu co najmniej 3 lat.
Okres wypowiedzenia według art. 36 Kodeksu pracy
Art. 36 § 1 Kodeksu pracy stosuje te same zasady do umów zawartych na czas określony i nieokreślony. Okres wypowiedzenia jest czasem między złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu a rozwiązaniem stosunku pracy.
| Staż pracy u danego pracodawcy | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| Mniej niż 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| Co najmniej 6 miesięcy, ale mniej niż 3 lata | 1 miesiąc |
| Co najmniej 3 lata | 3 miesiące |
Liczy się staż u konkretnego pracodawcy, a nie cały okres aktywności zawodowej. Do stażu mogą jednak zostać doliczone wcześniejsze okresy zatrudnienia, jeżeli doszło do przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę albo nowy pracodawca stał się następcą prawnym poprzedniego.
Jak obliczyć staż pracy?
Przy ustalaniu długości wypowiedzenia sumuje się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy. Przerwa między umowami nie powoduje utraty wcześniej wypracowanego stażu. Takie stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 15 stycznia 2003 r., III PZP 20/02.
Do okresu zatrudnienia wpływającego na długość wypowiedzenia wlicza się w szczególności:
- aktualny okres zatrudnienia u pracodawcy
- wcześniejsze umowy zawarte z tym samym pracodawcą
- okresy zatrudnienia rozdzielone przerwami
- zatrudnienie u poprzedniego pracodawcy w razie przejścia zakładu pracy na podstawie art. 231 Kodeksu pracy
W praktyce trzeba uwzględnić także okres wypowiedzenia, ponieważ stosunek pracy trwa aż do dnia jego rozwiązania. Może to mieć znaczenie, gdy w trakcie wypowiedzenia pracownik osiąga staż powodujący przejście do dłuższego przedziału.
Wypowiedzenie umowy na okres próbny
Umowa na okres próbny ma odrębne, krótsze terminy wypowiedzenia. Ich długość zależy od tego, na jaki czas zawarto umowę próbną, zgodnie z art. 34 Kodeksu pracy.
| Długość umowy na okres próbny | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| Do 2 tygodni | 3 dni robocze |
| Dłużej niż 2 tygodnie, ale krócej niż 3 miesiące | 1 tydzień |
| 3 miesiące | 2 tygodnie |
Wypowiedzenie umowy na okres próbny należy odróżnić od wypowiedzenia umowy na czas określony lub nieokreślony. W tych ostatnich przypadkach decydują progi stażu wskazane w art. 36 § 1 Kodeksu pracy.
Czy można zmienić okres wypowiedzenia?
Strony mogą umownie wydłużyć okres wypowiedzenia, ale postanowienie trzeba oceniać przez pryzmat art. 18 Kodeksu pracy. Zgodnie z zasadą uprzywilejowania pracownika warunki umowy nie mogą być mniej korzystne niż przepisy prawa pracy.
Wydłużenie może być korzystne dla pracownika, gdy wypowiedzenie składa pracodawca, ponieważ zapewnia więcej czasu na znalezienie zatrudnienia. Jednocześnie dłuższy termin może ograniczać swobodę odejścia z pracy. Ocena powinna więc uwzględniać całokształt umowy i okoliczności z chwili jej zawarcia.
Szczególną podstawę zawiera art. 36 § 5 Kodeksu pracy. Jeżeli pracownik odpowiada materialnie za powierzone mienie, strony mogą ustalić:
- 1 miesiąc zamiast 2 tygodni, gdy zatrudnienie trwało krócej niż 6 miesięcy
- 3 miesiące zamiast 1 miesiąca, gdy zatrudnienie trwało co najmniej 6 miesięcy, ale krócej niż 3 lata
Po złożeniu wypowiedzenia pracodawca i pracownik mogą także uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Wynika to z art. 36 § 6 Kodeksu pracy. Takie porozumienie nie zmienia trybu rozwiązania stosunku pracy, czyli wypowiedzenie nadal pozostaje wypowiedzeniem, a nie rozwiązaniem umowy za porozumieniem stron.
Jednostronne skrócenie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia przez pracodawcę jest możliwe w przypadkach określonych w art. 361 Kodeksu pracy, między innymi przy upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracownika. Okres nie może zostać wtedy skrócony do mniej niż 1 miesiąca, a pracownikowi przysługuje odszkodowanie za pozostałą część wypowiedzenia.
Jak liczyć datę zakończenia wypowiedzenia?
Art. 30 § 21 Kodeksu pracy określa sposób kończenia okresów wypowiedzenia liczonych w tygodniach i miesiącach. Datę końcową można ustalić według następujących zasad:
- Przy okresie liczonym w tygodniach wypowiedzenie kończy się w sobotę.
- Przy okresie liczonym w miesiącach wypowiedzenie kończy się w ostatnim dniu miesiąca.
- Do okresu miesięcznego nie dolicza się po prostu takiej samej liczby dni od daty złożenia wypowiedzenia.
- Przy okresie liczonym w dniach roboczych uwzględnia się dni robocze, z pominięciem niedziel i świąt będących dniami wolnymi od pracy.
Przykładowo dwutygodniowy okres wypowiedzenia nie kończy się po 14 dniach od złożenia oświadczenia, lecz w sobotę po upływie pełnych dwóch tygodni. Miesięczny okres wypowiedzenia zawsze kończy się w ostatnim dniu konkretnego miesiąca, niezależnie od tego, czy jest to dzień roboczy.
Uprawnienia pracownika w okresie wypowiedzenia
Jeżeli wypowiedzenie umowy trwającej co najmniej 2 tygodnie złożył pracodawca, pracownik może skorzystać ze zwolnienia na poszukiwanie pracy na zasadach określonych w art. 37 Kodeksu pracy. Przy okresie wypowiedzenia wynoszącym 2 tygodnie lub 1 miesiąc przysługują 2 dni robocze, a przy okresie trzymiesięcznym – 3 dni robocze. Za ten czas pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Pracodawca może także zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do końca wypowiedzenia, zachowując jego prawo do wynagrodzenia, zgodnie z art. 362 Kodeksu pracy.
Najważniejsze jest prawidłowe ustalenie łącznego stażu u danego pracodawcy, a następnie zastosowanie właściwego progu z art. 36 Kodeksu pracy. Przy umownym wydłużeniu lub skróceniu terminu trzeba dodatkowo sprawdzić, czy rozwiązanie pozostaje korzystne dla pracownika w rozumieniu art. 18 Kodeksu pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego wypowiedzenia lub stażu pracy warto skonsultować dokumenty z prawnikiem albo Państwową Inspekcją Pracy.
