Pracownik zatrudniony na pełny etat ma prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego rocznie, jeśli jego staż pracy jest krótszy niż 10 lat, albo do 26 dni, gdy staż wynosi co najmniej 10 lat. Do tego stażu wlicza się nie tylko wcześniejsze zatrudnienie, lecz także ukończoną naukę. Osoba pracująca na część etatu otrzymuje urlop w wymiarze proporcjonalnym.
Ile dni urlopu przysługuje przy pełnym etacie?
Podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego wynika z Kodeksu pracy i dotyczy pracowników zatrudnionych na pełny etat. Jest to wymiar roczny, a nie liczba dni przypisana do jednego pracodawcy.
| Staż pracy (lata) | Wymiar urlopu (dni) |
|---|---|
| Poniżej 10 lat | 20 dni |
| 10 lat i więcej | 26 dni |
Do stażu zalicza się okresy poprzedniego zatrudnienia bez względu na przerwy między umowami oraz sposób zakończenia wcześniejszych stosunków pracy. Nie sumuje się natomiast okresów nauki ukończonych w różnych szkołach. Przyjmuje się ten okres, który jest korzystniejszy dla pracownika.
Jak wykształcenie wpływa na staż pracy?
Ukończenie szkoły lub studiów może skrócić drogę do uzyskania 26 dni urlopu. Do stażu urlopowego wlicza się okres nauki według ustawowych przeliczników:
- Szkoła zasadnicza lub równorzędna szkoła zawodowa – czas nauki wynikający z programu, maksymalnie 3 lata.
- Średnia szkoła zawodowa – czas nauki wynikający z programu, maksymalnie 5 lat.
- Średnia szkoła zawodowa dla absolwentów szkoły zasadniczej – 5 lat.
- Średnia szkoła ogólnokształcąca – 4 lata.
- Szkoła policealna – 6 lat.
- Szkoła wyższa – 8 lat.
Okresy te nie podlegają dodawaniu. Przykładowo ukończenie liceum i studiów nie daje łącznie 12 lat stażu. W takim przypadku uwzględnia się korzystniejszy okres, czyli 8 lat za ukończenie szkoły wyższej. Do uzyskania 26 dni urlopu brakuje wtedy 2 lat stażu zatrudnienia.
Jeżeli nauka odbywała się w czasie zatrudnienia, uwzględnia się albo okres pracy, albo okres nauki, zależnie od tego, które rozwiązanie jest korzystniejsze. Okres nauki potwierdza się dokumentem ukończenia szkoły lub studiów.
Ile urlopu przysługuje na część etatu?
Pracownik niepełnoetatowy otrzymuje urlop proporcjonalny do wymiaru etatu. Podstawą obliczeń jest 20 albo 26 dni, zależnie od stażu pracy. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.
| Wymiar etatu | Staż poniżej 10 lat | Staż co najmniej 10 lat |
|---|---|---|
| 1/2 etatu | 10 dni | 13 dni |
| 1/4 etatu | 5 dni | 7 dni |
| 3/4 etatu | 15 dni | 20 dni |
Przykładowo przy 1/2 etatu i stażu wynoszącym co najmniej 10 lat obliczenie wygląda następująco: 26 × 1/2 = 13 dni. Przy 1/4 etatu i stażu krótszym niż 10 lat wynik to 20 × 1/4 = 5 dni.
Jeżeli wymiar etatu zmienia się w trakcie roku, urlop oblicza się oddzielnie za poszczególne okresy. Dotyczy to zarówno zwiększenia, jak i zmniejszenia etatu.
Jak nalicza się urlop w pierwszej pracy?
Osoba podejmująca pierwszą pracę w życiu nabywa urlop na szczególnych zasadach. W roku kalendarzowym, w którym rozpoczęła pierwsze zatrudnienie, prawo do urlopu powstaje z upływem każdego miesiąca pracy.
- Ustal roczny wymiar urlopu, który przysługiwałby po przepracowaniu roku – 20 albo 26 dni, z uwzględnieniem etatu i stażu wynikającego z nauki.
- Podziel ten wymiar przez 12.
- Po każdym zakończonym miesiącu pracy pracownik nabywa prawo do kolejnej 1/12 rocznego wymiaru.
- Od następnego roku kalendarzowego urlop jest nabywany na zasadach ogólnych.
Przy pierwszej pracy nie ma ustawowego obowiązku zaokrąglania niepełnego dnia w górę. Pracodawca może zastosować takie zaokrąglenie na korzyść pracownika, ale roczny wymiar urlopu nie może przekroczyć limitu wynikającego z przepisów.
Co dzieje się z urlopem przy zmianie pracodawcy?
Zmiana pracodawcy nie powoduje wyzerowania stażu pracy. Przy ustalaniu, czy pracownikowi przysługuje 20 czy 26 dni, nowy pracodawca uwzględnia wcześniejsze okresy zatrudnienia oraz zaliczone okresy nauki.
W roku, w którym dochodzi do zmiany pracy, urlop rozlicza się jednak proporcjonalnie. Dotychczasowy pracodawca ustala wymiar za okres zatrudnienia do dnia rozwiązania umowy, a kolejny pracodawca – za pozostałą część roku albo za okres trwania umowy, jeżeli została zawarta na krócej.
Niepełny miesiąc pracy przy obliczaniu urlopu proporcjonalnego co do zasady zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca, a niepełny dzień urlopu – do pełnego dnia. Jeżeli pracownik wykorzystał u pierwszego pracodawcy więcej urlopu, niż wynikało z proporcji, wymiar u kolejnego pracodawcy ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.
Urlop bezpłatny trwający co najmniej miesiąc może zmniejszyć proporcjonalnie wymiar urlopu wypoczynkowego w danym roku. Podobny skutek mogą mieć inne przewidziane prawem, dłuższe okresy nieobecności. Samo zwolnienie lekarskie nie obniża wymiaru urlopu.
Urlop na żądanie nie jest dodatkową pulą dni. Do 4 dni w roku można wykorzystać w tej formie w ramach przysługującego urlopu wypoczynkowego.
Podstawę prawną stanowią przede wszystkim art. 154–1552a Kodeksu pracy, czyli ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Przy ustalaniu indywidualnego wymiaru urlopu należy uwzględnić aktualny przebieg zatrudnienia, dokumenty potwierdzające wykształcenie oraz wymiar etatu.
