Tak. Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę, którego wymiar czasu pracy obejmuje święto przypadające w sobotę, powinien mieć obniżony wymiar pracy o 8 godzin. W praktyce oznacza to wyznaczenie innego dnia wolnego w tym samym okresie rozliczeniowym. Nie jest to dodatkowy urlop, lecz prawidłowe rozliczenie czasu pracy na podstawie art. 130 § 2 Kodeksu pracy.
Dlaczego za sobotę przysługuje wolne?
Zgodnie z art. 130 § 2 Kodeksu pracy każde święto przypadające w okresie rozliczeniowym i w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. W przypadku pełnoetatowego pracownika pracującego od poniedziałku do piątku sobota jest zwykle dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.
Święto przypadające w sobotę nie może jednocześnie realizować dwóch podstaw wolnych od pracy. Dlatego pracodawca musi zmniejszyć liczbę godzin do przepracowania i odpowiednio ułożyć harmonogram. Przy pracy po 8 godzin dziennie najczęściej oznacza to jeden cały dzień wolny.
Inaczej jest w przypadku święta przypadającego w niedzielę. Art. 130 § 2 Kodeksu pracy wyłącza niedzielę z mechanizmu obniżania wymiaru czasu pracy. Za święto w niedzielę nie przysługuje więc dodatkowy poniedziałek ani inny dzień wolny.
W 2026 roku święta przypadające w sobotę obniżają wymiar czasu pracy w dwóch okresach:
| Data | Nazwa święta | Skutek dla wymiaru czasu pracy |
|---|---|---|
| 15 sierpnia 2026 r. | Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny | Obniżenie wymiaru o 8 godzin |
| 26 grudnia 2026 r. | Drugi dzień Bożego Narodzenia | Obniżenie wymiaru o 8 godzin |
Przykładowo w sierpniu 2026 roku pełnoetatowy wymiar czasu pracy wynosi 160 godzin. Wynika to z 168 godzin przypadających w dni robocze pomniejszonych o 8 godzin za święto 15 sierpnia. W grudniu wymiar również wynosi 160 godzin, ponieważ trzy święta przypadające w dni inne niż niedziela – 24, 25 i 26 grudnia – obniżają nominalne 184 godziny o 24 godziny.
Kto ustala termin dnia wolnego?
Termin wolnego wyznacza pracodawca. Może zrobić to jednostronnie, na przykład wskazując jeden dzień wolny dla całej firmy, albo uzgodnić datę z pracownikami. Pracownik może zaproponować piątek, poniedziałek lub inną datę, ale nie ma prawa samodzielnie wybrać dnia i nie przyjść do pracy bez akceptacji pracodawcy.
Procedura powinna uwzględniać przede wszystkim okres rozliczeniowy obowiązujący w zakładzie:
- Ustalenie wymiaru czasu pracy – pracodawca pomniejsza go o 8 godzin za każde święto przypadające w innym dniu niż niedziela.
- Wyznaczenie dnia wolnego – w podstawowym systemie czasu pracy może to być cały dzień, na przykład piątek 14 sierpnia albo poniedziałek 28 grudnia.
- Przekazanie informacji pracownikom – termin powinien wynikać z harmonogramu lub innego przyjętego sposobu organizacji pracy.
- Udzielenie wolnego w okresie rozliczeniowym – przy okresie miesięcznym wolne za sierpniowe święto musi przypaść w sierpniu, a za grudniowe w grudniu.
Przy dłuższym okresie rozliczeniowym termin może przypadać w innym miesiącu, ale nadal musi zmieścić się w jego ramach. Dnia wolnego nie należy przenosić do kolejnego okresu rozliczeniowego.
Dzień wolny za święto w sobotę nie jest urlopem wypoczynkowym. To sposób ułożenia harmonogramu po ustawowym obniżeniu wymiaru czasu pracy.
Kiedy osobny dzień wolny nie będzie potrzebny?
Sam fakt wystąpienia święta w sobotę nie oznacza, że każdemu pracownikowi trzeba wpisać do grafiku dodatkowy ośmiogodzinny dzień wolny. Najpierw trzeba sprawdzić wymiar etatu, system czasu pracy oraz rzeczywisty harmonogram.
Osobny dzień wolny lub jego pełny wymiar może nie być konieczny w następujących sytuacjach:
- Niepełny etat – wymiar obniża się proporcjonalnie do etatu. Pracownik na pół etatu może potrzebować na przykład czterech godzin wolnego, a nie całego dnia.
- Równoważny system czasu pracy – praca po 12 godzin nie znosi obowiązku obniżenia wymiaru. Wymiar godzin musi zostać zmniejszony, choć nie zawsze wymaga to oznaczenia osobnego dnia wolnego.
- Harmonogram już uwzględniający niższy wymiar – jeżeli liczba zaplanowanych godzin odpowiada prawidłowemu wymiarowi, dodatkowa korekta nie jest potrzebna.
- Praca w systemie weekendowym – przy systemie, w którym praca jest wykonywana wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta, zasady mogą prowadzić do braku osobnego dnia wolnego za sobotnie święto.
- Zatrudnienie po dniu święta – osoba, która rozpoczęła pracę dopiero po święcie, nie nabywa prawa do obniżenia wymiaru za dzień, w którym nie pozostawała jeszcze w stosunku pracy.
Jeżeli pracownik przebywa na urlopie wypoczynkowym albo zwolnieniu lekarskim w dniu wyznaczonym jako wolny za święto, pracodawca nie musi wyznaczać kolejnego dnia. Ten termin był już dniem wolnym wynikającym z harmonogramu. Urlopu wypoczynkowego nie rozlicza się za dzień, który zgodnie z grafikiem nie był dniem pracy.
Inaczej należy ocenić chorobę przypadającą w samo święto. L4 w dniu 15 sierpnia lub 26 grudnia nie odbiera prawa do obniżenia wymiaru. Jeżeli jednak L4 obejmuje później wyznaczony dzień wolny, nie powoduje to powstania kolejnego terminu.
Co grozi pracodawcy za brak wolnego?
Jeżeli pracodawca nie obniży prawidłowo wymiaru czasu pracy, pracownik może przepracować więcej godzin, niż dopuszczają przepisy. W zależności od okoliczności może to prowadzić do powstania nadgodzin z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. Za takie godziny przysługuje wynagrodzenie wraz z 100-procentowym dodatkiem.
Nieudzielenie wolnego może zostać uznane przez Państwową Inspekcję Pracy za wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Pracodawcy grozi grzywna od 1000 do 30 000 zł.
- Korekta rozliczenia czasu pracy – pracodawca może być zobowiązany do uzupełnienia ewidencji i harmonogramu.
- Wypłata za nadgodziny – dotyczy godzin przepracowanych ponad prawidłowo ustalony wymiar.
- Dodatek w wysokości 100% – może przysługiwać za przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy.
- Grzywna od Państwowej Inspekcji Pracy – jej wysokość może wynieść od 1000 do 30 000 zł.
Najważniejsze jest sprawdzenie nie samej nazwy dnia wolnego, lecz prawidłowego wymiaru godzin w całym okresie rozliczeniowym. Przy pełnym etacie i pracy od poniedziałku do piątku święto w sobotę zwykle oznacza jeden dodatkowy dzień wolny. Termin wskazuje pracodawca, a wolne musi zostać zaplanowane w tym samym okresie rozliczeniowym.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie sporu o czas pracy, wynagrodzenie lub rozliczenie nadgodzin warto skonsultować się ze specjalistą prawa pracy.
